2022考研数二第22题解析:二次型、正交变换、标准型

一、题目

二、解析

由二次型 $f$ 的表达式 $f\left(x_{1}, x_{2}, x_{3}\right) = 3 x_{1}^{2} + 4 x_{2}^{2} + 3 x_{3}^{2} + 2 x_{1} x_{3}$ 可知,二次型 $f$ 对应的矩阵 $\boldsymbol{A}$ 为:

$$
\boldsymbol{A} = \begin{pmatrix}
3 & 0 & 1 \\
0 & 4 & 0 \\
1 & 0 & 3
\end{pmatrix}
$$

接着,通过矩阵 $\boldsymbol{A}$ 的特征多项式求解矩阵 $\boldsymbol{A}$ 的特征值:

$$
\begin{aligned}
\begin{vmatrix}
\lambda \boldsymbol{E} – \boldsymbol{A}
\end{vmatrix} & = \begin{vmatrix}
\lambda – 3 & 0 & -1 \\
0 & \lambda – 4 & 0 \\
-1 & 0 & \lambda – 3
\end{vmatrix} \\ \\
& \textcolor{lightgreen}{ \leadsto } \textcolor{gray}{\text{在第二行展开这个行列式}} \\ \\
& = \left(\lambda – 4\right) \begin{vmatrix}
\lambda – 3 & -1 \\
-1 & \lambda – 3
\end{vmatrix} \\ \\
& = \left(\lambda – 4\right) \cdot \left[ \left(\lambda – 3 \right)^{2} – 1 \right] \\ \\
& = \left(\lambda – 4\right) \left(\lambda^{2} – 6 \lambda + 9 – 1\right) \\ \\
& = \left(\lambda – 4\right) \left(\lambda^{2} – 6 \lambda + 8\right) \\ \\
& \textcolor{lightgreen}{ \leadsto } \begin{cases}
\lambda – 4 = 0 \\
\lambda^{2} – 6 \lambda + 8 = 0
\end{cases} \\ \\
& \textcolor{lightgreen}{ \leadsto } \textcolor{lightgreen}{ \lambda_{1} = 2, \, \lambda_{2} = 4, \, \lambda_{3} = 4 }
\end{aligned}
$$

于是,根据特征值的计算公式 $\left( \lambda_{i} \boldsymbol{E} – \boldsymbol{A} \right) \boldsymbol{\alpha}_{i} = \left( \boldsymbol{A} – \lambda_{i} \boldsymbol{E} \right) \boldsymbol{\alpha}_{i} = 0$, 可知:

$\textcolor{lightgreen}{\blacktriangleright}$ 当 $\lambda = 2$ 时:

$$
2 \boldsymbol{E} – \boldsymbol{A} = \begin{pmatrix}
-1 & 0 & -1 \\
0 & -2 & 0 \\
-1 & 0 & -1
\end{pmatrix} \to \begin{pmatrix}
1 & 0 & 1 \\
0 & 1 & 0 \\
0 & 0 & 0
\end{pmatrix} \to \textcolor{lightgreen}{ \boldsymbol{\alpha}_{3} = \begin{pmatrix}
-1 \\
0 \\
1
\end{pmatrix}
}
$$

$\textcolor{lightgreen}{\blacktriangleright}$ 当 $\lambda = 4$ 时:

$$
4 \boldsymbol{E} – \boldsymbol{A} = \begin{pmatrix}
1 & 0 & -1 \\
0 & 0 & 0 \\
0 & 0 & 0
\end{pmatrix} \to \textcolor{lightgreen}{ \boldsymbol{\alpha}_{1} = \begin{pmatrix}
0 \\
1 \\
0
\end{pmatrix} }, \, \textcolor{lightgreen}{ \boldsymbol{\alpha}_{2} = \begin{pmatrix}
1 \\
0 \\
1
\end{pmatrix} }
$$

$\textcolor{lightgreen}{\blacktriangleright}$ 经过计算验证可知,向量 $\boldsymbol{\alpha}_{1}$, $\boldsymbol{\alpha}_{2}$, $\boldsymbol{\alpha}_{3}$ 已经是正交向量

$$
\begin{aligned}
& \ \boldsymbol{\alpha}_{1}^{\top} \boldsymbol{\alpha}_{2} = \begin{pmatrix}
0, 1, 0
\end{pmatrix} \begin{pmatrix}
1 \\
0 \\
1
\end{pmatrix} = 0 \\ \\
& \ \boldsymbol{\alpha}_{1}^{\top} \boldsymbol{\alpha}_{3} = \begin{pmatrix}
0, 1, 0
\end{pmatrix} \begin{pmatrix}
-1 \\
0 \\
1
\end{pmatrix} = 0 \\ \\
& \ \boldsymbol{\alpha}_{2}^{\top} \boldsymbol{\alpha}_{3} = \begin{pmatrix}
0, 1, 0
\end{pmatrix} \begin{pmatrix}
-1 \\
0 \\
1
\end{pmatrix} = 0 \\ \\
\end{aligned}
$$

$\textcolor{lightgreen}{\blacktriangleright}$ 因此,直接对向量 $\boldsymbol{\alpha}_{1}$, $\boldsymbol{\alpha}_{2}$, $\boldsymbol{\alpha}_{3}$ 进行单位化即可:

$$
\boldsymbol{\beta}_{1} = \boldsymbol{\alpha}_{1} = \begin{pmatrix}
0 \\ 1 \\ 0
\end{pmatrix}, \, \boldsymbol{\beta}_{2} = \frac{\boldsymbol{\alpha}_{2}}{\left|\boldsymbol{\alpha}_{2}\right|} = \begin{pmatrix}
\frac{1}{\sqrt{2}} \\ 0 \\ \frac{1}{\sqrt{2}}
\end{pmatrix}, \, \boldsymbol{\beta}_{3} = \frac{\boldsymbol{\alpha}_{3}}{\left|\boldsymbol{\alpha}_{3}\right|} = \begin{pmatrix}
\frac{-1}{\sqrt{2}} \\ 0 \\ \frac{1}{\sqrt{2}}
\end{pmatrix}
$$

综上,可得:

$$
\boldsymbol{Q} = \begin{pmatrix}
0 & \frac{1}{\sqrt{2}} & \frac{-1}{\sqrt{2}} \\
1 & 0 & 0 \\
0 & \frac{1}{\sqrt{2}} & \frac{1}{\sqrt{2}}
\end{pmatrix}
$$

同时可知,正交变换 $\boldsymbol{x} = \boldsymbol{Q} \boldsymbol{y}$ 对应的标准型为:

$$
f\left(x_{1}, x_{2}, x_{3}\right) = f = 4 y_{1}^{2} + 4 y_{2}^{2} + 2 y_{3}^{2}
$$

$\textcolor{lightgreen}{\blacktriangleright}$ 分析可知,第(Ⅱ)问要求解的式子 “$\min\limits_{\boldsymbol{x} \neq 0} \dfrac{f\left(\boldsymbol{x}\right)}{\boldsymbol{x}^{\top} \boldsymbol{x}} = 2$” 中向量 $\boldsymbol{x}$ 的内积 “$\boldsymbol{x}^{\top} \boldsymbol{x}$” 实际上就是向量长度的平方,因为向量的长度就是用根号下向量的内积表示的.

例如,向量 $\boldsymbol{x} = \begin{pmatrix} x_{1}, x_{2}, \cdots x_{n} \end{pmatrix}$ 的长度 $\lVert \boldsymbol{x} \rVert$ 为:

$$
\lVert \boldsymbol{x} \rVert = \sqrt{\boldsymbol{x}^{\top} \boldsymbol{x}} = \sqrt{x_{1}^{2} + x_{2}^{2} + \cdots + x_{n}^{2}}
$$

类似的,向量 $\boldsymbol{y} = \begin{pmatrix} y_{1}, y_{2}, \cdots y_{n} \end{pmatrix}$ 的长度 $\lVert \boldsymbol{y} \rVert$ 为:

$$
\lVert \boldsymbol{y} \rVert = \sqrt{\boldsymbol{y}^{\top} \boldsymbol{y}} = \sqrt{y_{1}^{2} + y_{2}^{2} + \cdots + y_{n}^{2}}
$$

$\textcolor{lightgreen}{\blacktriangleright}$ 接着,从「荒原之梦考研数学」的《全面理解正交向量与正交矩阵》这篇讲义可知,正交变换 $\boldsymbol{x} = \boldsymbol{Q} \boldsymbol{y}$ 只会改变向量的方向,不会改变向量的长度,所以:

$$
\begin{aligned}
& \ \lVert \boldsymbol{x} \rVert = \lVert \boldsymbol{y} \rVert \\ \\
\textcolor{lightgreen}{ \leadsto } & \ \lVert \boldsymbol{x} \rVert^{2} = \lVert \boldsymbol{y} \rVert^{2} \\ \\
\textcolor{lightgreen}{ \leadsto } & \ \textcolor{lightgreen}{ \boldsymbol{x}^{\top} \boldsymbol{x} = \boldsymbol{y}^{\top} \boldsymbol{y} }
\end{aligned}
$$

当然,对于 $\textcolor{lightgreen}{ \boldsymbol{x}^{\top} \boldsymbol{x} = \boldsymbol{y}^{\top} \boldsymbol{y} }$ 这个结论,我们也可以通过下面的步骤完成证明:

$$
\begin{aligned}
& \ \boldsymbol{x} = \boldsymbol{Q} \boldsymbol{y} \\ \\
\textcolor{lightgreen}{ \leadsto } & \ \boldsymbol{x}^{\top} \boldsymbol{x} = \left( \boldsymbol{Q} \boldsymbol{y} \right)^{\top} \left( \boldsymbol{Q} \boldsymbol{y} \right) \\ \\
\textcolor{lightgreen}{ \leadsto } & \ \boldsymbol{x}^{\top} \boldsymbol{x} = \boldsymbol{y}^{\top} \boldsymbol{Q}^{\top} \boldsymbol{Q} \boldsymbol{y} \\ \\
\textcolor{lightgreen}{ \leadsto } & \ \boldsymbol{x}^{\top} \boldsymbol{x} = \boldsymbol{y}^{\top} \left( \boldsymbol{Q}^{\top} \boldsymbol{Q} \right) \boldsymbol{y} \\ \\
\textcolor{lightgreen}{ \leadsto } & \ \boldsymbol{x}^{\top} \boldsymbol{x} = \boldsymbol{y}^{\top} \boldsymbol{E} \boldsymbol{y} \\ \\
\textcolor{lightgreen}{ \leadsto } & \ \textcolor{lightgreen}{ \boldsymbol{x}^{\top} \boldsymbol{x} = \boldsymbol{y}^{\top} \boldsymbol{y} }
\end{aligned}
$$

$\textcolor{lightgreen}{\blacktriangleright}$ 综上:

$$
\begin{aligned}
\frac{f}{\boldsymbol{x}^{\top} \boldsymbol{x}} & = \frac{f}{\boldsymbol{y}^{\top} \boldsymbol{y}} \\ \\
& = \frac{4 y_{1}^{2} + 4 y_{2}^{2} + 2 y_{3}^{2}}{y_{1}^{2} + y_{2}^{2} + y_{3}^{2}} \\ \\
& = \frac{2 y_{1}^{2} + 2 y_{2}^{2} + 2 y_{3}^{2}}{y_{1}^{2} + y_{2}^{2} + y_{3}^{2}} + \frac{2 y_{1}^{2} + 2 y_{2}^{2}}{y_{1}^{2} + y_{2}^{2} + y_{3}^{2}} \\ \\
& = 2 + \frac{2 y_{1}^{2} + 2 y_{2}^{2}}{y_{1}^{2} + y_{2}^{2} + y_{3}^{2}}
\end{aligned}
$$

又因为,$\frac{2 y_{1}^{2} + 2 y_{2}^{2}}{y_{1}^{2} + y_{2}^{2} + y_{3}^{2}}$ 中都是平方项,一定大于等于零,所以:

$$
\frac{f}{\boldsymbol{x}^{\top} \boldsymbol{x}} = 2 + \frac{2 y_{1}^{2} + 2 y_{2}^{2}}{y_{1}^{2} + y_{2}^{2} + y_{3}^{2}} \geqslant 2
$$

$\textcolor{lightgreen}{\blacktriangleright}$ 因此可知,$\min_{\boldsymbol{x} \neq 0} \frac{f}{\boldsymbol{x}^{\top} \boldsymbol{x}} = 2$ 得证.


高等数学箭头 - 荒原之梦

涵盖高等数学基础概念、解题技巧等内容,图文并茂,计算过程清晰严谨。

线性代数箭头 - 荒原之梦

以独特的视角解析线性代数,让繁复的知识变得直观明了。

特别专题箭头 - 荒原之梦

通过专题的形式对数学知识结构做必要的补充,使所学知识更加连贯坚实。

荒原之梦-zhaokaifeng.com

荒原之梦网全部内容均为原创,提供了涵盖考研数学基础知识、考研数学练习题、考研数学真题等方面,大量精心研发的学习资源。

豫ICP备17023611号-1 | 公网安备 - 荒原之梦 豫公网安备41142502000132号
Copyright©2017-2026 ZhaoKaifeng.com 版权所有 All Rights Reserved.

豫ICP备17023611号-1
  豫公网安备41142502000132号
Copyright©2026   ZhaoKaifeng.com   All Rights Reserved.

荒原之梦 自豪地采用WordPress